ในยุคที่การซื้อของง่ายเพียงแค่ปลายนิ้วสัมผัส การกดสินค้าใส่ตะกร้าและจ่ายเงินกลายเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ภายในไม่กี่วินาที หลายคนอาจเคยชินกับการ ชอปปิงบำบัด เพื่อคลายเครียดหลังจากการทำงานเหน็ดเหนื่อย แต่คุณเคยสังเกตตัวเองไหมว่า ความสุขจากการซื้อของนั้นเริ่มกลายเป็น สิ่งเสพติด ไปแล้วหรือยัง?
พฤติกรรม บ้าชอป (Shopaholism) หรือในทางการแพทย์เรียกว่า โรคเสพติดการชอปปิง ไม่ใช่แค่เรื่องของคนมือเติบ แต่เป็นภาวะทางจิตวิทยาที่ควบคุมแรงขับในการซื้อไม่ได้ มาดูกันว่าพฤติกรรมแบบไหนที่เข้าข่ายว่าคุณกำลังก้าวเข้าสู่ภาวะนี้
-
ซื้อเพราะอารมณ์ ไม่ใช่เพราะความจำเป็น
สัญญาณแรกที่ชัดเจนที่สุดคือ การซื้อของโดยไม่มีจุดประสงค์เพื่อการใช้งานจริง แต่ซื้อเพื่อตอบสนองอารมณ์ เช่น รู้สึกเหงา เศร้า เครียด หรือโกรธ แล้วใช้การชอปปิงเป็นทางออก
เมื่อได้กดสั่งซื้อหรือได้ถือถุงสินค้า สมองจะหลั่งสารโดปามีน ทำให้รู้สึกฟินชั่วขณะ แต่หลังจากนั้นไม่นาน ความรู้สึกผิดจะเข้าจู่โจม และสินค้าเหล่านั้นก็มักจะถูกวางทิ้งไว้โดยไม่ได้แกะป้ายราคาด้วยซ้ำ
-
เสียเงินไม่ว่า แต่ต้องปิดบังและซ่อนเร้น
เริ่มมีการปกปิดพฤติกรรมการซื้อของตัวเองจากคนรอบข้าง ไม่ว่าจะเป็นครอบครัวหรือคนรัก เช่น การแอบสั่งของให้มาส่งที่ทำงาน การรีบเอาขยะหรือกล่องพัสดุไปทิ้งเพื่อไม่ให้ใครเห็น หรือแม้กระทั่งการโกหกเรื่องราคาสินค้าว่า ลดราคามา หรือ เพื่อนให้มา เพราะลึกๆ แล้วรู้ดีว่าสิ่งที่ทำลงไปนั้นเกินตัวและกลัวโดนตำหนิ
-
เกิดปัญหากระทบต่อชีวิตประจำวันและเงินในกระเป๋า
พฤติกรรมการชอปปิงเริ่มส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางการเงิน เช่น เงินหมุนเวียนไม่พอ ใช้เงินเดือนชนเดือน หรือเริ่มมีหนี้บัตรเครดิตพอกพูน นอกจากนี้ยังรวมถึงการสูญเสียเวลาไปกับการไถหน้าจอแอปพลิเคชันชอปปิงออนไลน์เป็นชั่วโมงๆ ในเวลางาน จนส่งผลเสียต่อความสัมพันธ์และประสิทธิภาพในการทำงาน
-
พยายามจะเลิก... แต่เลิกไม่ได้
เคยตั้งปณิธานกับตัวเองหลายครั้งว่าจะ ลบแอป หรือ งดชอปปิง สักหนึ่งเดือน แต่สุดท้ายก็ทนแรงต้านไม่ไหว เกิดอาการกระวนกระวายใจ หงุดหงิด จนต้องกลับไปซื้ออีก และมักจะลงเอยด้วยการซื้อในปริมาณที่มากกว่าเดิมเพื่อชดเชยช่วงเวลาที่ไม่ได้ซื้อ (คล้ายกับอาการลงแดง)
ปรับพฤติกรรมก่อนสายเกินแก้ หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีพฤติกรรมตรงกับข้อข้างต้นตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป ควรกดปุ่ม สติ และเริ่มปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างจริงจัง ดังนี้:
กฎ 48 ชั่วโมง: เมื่ออยากได้อะไร ให้ใส่ตะกร้าไว้ก่อนแล้วรอ 2 วัน หากผ่านไปแล้วยังรู้สึกจำเป็นค่อยซื้อ
ผูกบัญชีให้ยากเข้าไว้: ลบการบันทึกบัตรเครดิตออกจากแอปพลิเคชัน เพื่อเพิ่มขั้นตอนการจ่ายเงินให้ยุ่งยากขึ้น
หาความสุขรูปแบบอื่น: เปลี่ยนจากการไถแอปไปเป็นการออกกำลังกาย ทำงานอดิเรก หรือพูดคุยกับเพื่อน
ได้รับการสนับสนุนโดย alpha888